Việt Nam - Hoa Kỳ hợp tác trao đổi dữ liệu điện tử về hàng hóa xuất nhập khẩu song phương
Theo Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (MOC), hai Bên sẽ chia sẻ theo thời gian thực hoặc nhanh nhất có thể dữ liệu điện tử tờ lược khai hàng hóa phục vụ cho công tác xác định trọng điểm và quản lý rủi ro nhằm ngăn chặn vi phạm hải quan, bao gồm gian lận thương mại, hàng giả, hàng cấm, gian lận xuất xứ, trốn thuế...
Tin từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), bên lề Phiên họp Hội đồng WCO lần thứ 147/148 tại Brussels, Bỉ diễn ra vừa qua, Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ và Cao ủy Hải quan Hoa Kỳ Rodney Scott đã ký Bản ghi nhớ về trao đổi dữ liệu điện tử giữa Hải quan Việt Nam và Hải quan Hoa Kỳ.
Quan hệ kinh tế thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ trong những năm gần đây tiếp tục trên đà phát triển mạnh mẽ, đặc biệt kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào năm 2023. Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam và Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 7 thế giới của Hoa Kỳ.
Bối cảnh quan hệ kinh tế thương mại giữa hai nước tạo nền tảng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác thực chất giữa Hải quan Việt Nam và Hải quan Hoa Kỳ, đảm bảo tạo thuận lợi cho dòng luân chuyển thương mại hợp pháp, đồng thời đảm bảo an ninh thương mại, góp phần xử lý thỏa đáng các vấn đề kinh tế thương mại mà hai nước quan tâm, qua đó thúc đẩy thương mại cân bằng, công bằng và bền vững giữa hai nước.
Trước yêu cầu này, quan hệ hợp tác giữa Hải quan Việt Nam và Hải quan Hoa Kỳ tiếp tục được duy trì và phát triển ngày càng thực chất. Cụ thể, thông qua Hiệp định hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan giữa Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và Chính phủ Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (CMAA) được ký vào tháng 12/2019 và có hiệu lực vào tháng 5/2020, hai Bên đã triển khai các hoạt động hợp tác trao đổi thông tin nhằm xác minh nghi vấn và ngăn chặn vi phạm hải quan, hợp tác nghiệp vụ, hỗ trợ tăng cường năng lực và đạt được nhiều kết quả quan trọng.
Nhằm bổ sung và cụ thể hơn nữa các hoạt động hợp tác nghiệp vụ giữa hai cơ quan Hải quan trong khuôn khổ Hiệp định CMAA, thời gian qua, hai cơ quan đã tiến hành trao đổi về việc thực hiện sáng kiến về trao đổi điện tử thông tin tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa dưới hình thức Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (MOC).
Ngày 25/6/2026 (theo giờ địa phương), bên lề Phiên họp Hội đồng Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) lần thứ 147/148 tại Brussels, Bỉ, Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ và Cao ủy Hải quan Hoa Kỳ Rodney Scott đã ký Bản ghi nhớ.
Theo Bản ghi nhớ này, hai Bên dự định chia sẻ theo thời gian thực hoặc nhanh nhất có thể dữ liệu điện tử tờ lược khai hàng hóa phục vụ cho công tác xác định trọng điểm và quản lý rủi ro nhằm ngăn chặn vi phạm hải quan, bao gồm gian lận thương mại, hàng giả, hàng cấm, gian lận xuất xứ, trốn thuế...
Việc ký Bản ghi nhớ thể hiện bước đi sáng tạo và phù hợp với xu thế tất yếu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, là công cuộc chuyển đổi từ ứng dụng công nghệ cơ bản sang nền tảng số hóa, lấy dữ liệu là trọng tâm, cốt lõi. Đây cũng là xu hướng hợp tác được Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) khuyến nghị các cơ quan Hải quan thành viên thực hiện và được coi là biện pháp tối ưu nhằm tạo thuận lợi cho thương mại và đảm bảo an ninh cho chuỗi cung ứng thương mại toàn cầu, đặc biệt sau đại dịch COVID-19.
Về mặt nghiệp vụ, việc trao đổi dữ liệu điện tử giữa hai cơ quan sẽ giúp tăng cường khả năng xác minh thông tin lô hàng, đối chiếu dữ liệu xuất nhập khẩu, xác định trọng điểm và phát hiện sớm các dấu hiệu gian lận và các hành vi lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, rút ngắn thời gian thông quan đối với các lô hàng tuân thủ tốt, tránh được các rào cản về thủ tục kiểm tra hàng hóa tại cửa khẩu, qua đó giúp tăng lợi thế cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường của mỗi nước.
Bản ghi nhớ này khi được ký cũng sẽ thể hiện thiện chí của Việt Nam trong hợp tác với Hoa Kỳ nhằm xử lý các mối quan tâm chung của hai Bên, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan ngăn chặn gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp nhằm lẩn tránh thuế. Việc ký và triển khai Bản ghi nhớ cũng sẽ giúp tăng tính minh bạch, nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý hải quan, góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Việc Hải quan Việt Nam và Hải quan Hoa Kỳ triển khai sáng kiến về trao đổi chia sẻ dữ liệu điện tử đối với hàng hóa giao thương giữa hai nước sẽ mở ra một giai đoạn hợp tác mới, sâu rộng và thực chất hơn giữa hai Bên. Hoạt động hợp tác nghiệp vụ này sẽ hỗ trợ thiết thực cho công tác quản lý và kiểm soát hải quan, bảo đảm an ninh thương mại bên cạnh yếu tố được kỳ vọng là tạo thuận lợi thương mại, từ đó sẽ mang lại những đóng góp thực chất cho việc tạo lập quan hệ thương mại cân bằng và bền vững giữa hai nước trong thời gian tới.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam và Hoa Kỳ năm 2025 đạt 172,3 tỷ USD trong đó xuất khẩu đạt hơn 153,1 tỷ USD, tăng 28,2% so với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu đạt hơn 19,2 tỷ USD, tăng 27,7% so với cùng kỳ năm trước.
Từ ngày 01/01/2026 - 18/6/2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam với Hoa Kỳ đạt 89,58 tỷ USD, tăng 23,1% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu đạt 79,09 tỷ USD, tăng 22,4% và nhập khẩu đạt 10,49 tỷ USD, tăng 28,3% so với cùng kỳ năm trước.
Nguồn: Hoàng Phương (Tạp chí Công Thương)
